حمل و نقل ریلی در ۱۴ روز: حد وسط بین دریا و هوا

فهرست مندرجات

تعویض

 

حمل و نقل ریلی به آرامی به یکی از مهمترین راه‌های جابجایی کالا در مرزها تبدیل شده است، زیرا زنجیره‌های تأمین جهانی با مشکلات فزاینده‌ای مانند تراکم بنادر، تغییر هزینه‌های هوایی و تغییر مسیرهای ژئوپلیتیکی دست و پنجه نرم می‌کنند.

اکنون رسیدن محموله‌های ریلی از چین به اروپا بین ۱۲ تا ۱۸ روز طول می‌کشد. این سرعت آنقدر زیاد نیست که بتوان آن را نادیده گرفت، اما آنقدر هم کند نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. همین آمار، نحوه تفکر واردکنندگان، بازرگانان آنلاین و مدیران زنجیره تأمین را در مورد بده بستان قدیمی بین زمان و هزینه تغییر می‌دهد.

چرا حمل و نقل ریلی دوران اوج خود را سپری می‌کند؟

در بیشتر ده سال گذشته، شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی با یک مدل ذهنی ساده کار می‌کردند: استفاده حمل و نقل دریایی برای حجم زیاد و بودجه، از حمل و نقل هوایی برای فوریت، و هر چیز دیگری را فراموش کنید. در این زمینه، راه آهن فقط برای کریدورهای آسیای مرکزی که محصور در خشکی بودند یا برای ترافیک صنعتی تخصصی، یک انتخاب غیرمعمول بود. این مدل در حال حاضر کاملاً قدیمی است.

مشکلات چند سال اخیر همه را وادار به تجدیدنظر در مورد مسائل کرده است. بحران دریای سرخ که در اواخر سال ۲۰۲۳ آغاز شد، باعث افزایش قابل توجه هزینه‌های حمل و نقل دریایی شد، زیرا کشتی‌ها مجبور بودند دماغه امید نیک را دور بزنند که این امر دو هفته به زمان لازم برای سفر از آسیا به اروپا اضافه کرد. از سوی دیگر، حمل و نقل هوایی برای هر چیزی غیر از اقلام سبک و با ارزش بالا، همچنان گران باقی مانده است. راه آهن برای پر کردن این خلا وارد عمل شد و بازار به سرعت واکنش نشان داد. در نیمه اول سال ۲۰۲۴، حمل و نقل ریلی بین چین و اروپا در مسیر اصلی اوراسیا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۲۰ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود در سال ۲۰۲۱ نزدیک شد.

این آمار نشان می‌دهد که یک شتاب ساختاری وجود دارد، نه فقط یک افزایش کوتاه‌مدت. تا پایان سال ۲۰۲۴، قطارهای چین-اروپا در ۹۳ مسیر در حال حرکت بودند و ۱۲۵ شهر چینی را به ۲۲۷ شهر اروپایی در ۲۵ کشور و همچنین بیش از ۱۰۰ شهر در ۱۱ کشور آسیایی متصل می‌کردند. در سال ۲۰۲۴، ۱۹۳۹۲ قطار چین-اروپا در حال حرکت بودند که ۱۰۵۴۶ قطار به چین می‌رفتند و ۸۸۴۶ قطار برمی‌گشتند. این اعداد دیگر اعداد آزمایشی نیستند. این زیرساخت در مقیاس بزرگ است.

این روند به دلیل فضای سیاسی گسترده‌تر، قوی‌تر شده است. از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، ارزش کالاهای حمل‌شده توسط قطارهای باری چین-اروپا حدود ۳۳ برابر افزایش یافته است. سهم قطارها در تجارت چین-اروپا نیز از ۰.۴ درصد به ۸.۵ درصد افزایش یافته است. تغییر از کالاهای تخصصی به کالاهای اصلی در حال انجام است.

چگونه راه آهن رتبه بندی می شود: مقایسه سه جانبه

این واقعیت که حمل و نقل ریلی در میانه دو گزینه دیگر قرار دارد، آن را بسیار جذاب می‌کند. این روش از دریا سریع‌تر است اما به گرانی هوا نیست و مسیرهایی، به ویژه کریدور چین-اروپا، را پوشش می‌دهد که دو روش دیگر به خوبی از پس آن بر نمی‌آیند. برای درک این موضوع، باید به هر سه بُعد نگاه کنید: زمان، هزینه و قابلیت اطمینان.

منابع: Freightos، FreightAmigo، اتحاد ریلی اوراسیا، داده‌های ۲۰۲۴-۲۰۲۵.

تفاوت قیمت بین قطار و هواپیما بسیار زیاد است. گزارش توسعه حمل و نقل ریلی چین-اروپا می‌گوید که هزینه حمل کالا از طریق راه آهن از چین به اروپا حدود یک پنجم هزینه حمل و نقل هوایی و زمان آن حدود یک چهارم زمان حمل و نقل دریایی است. به طور خلاصه، شما بیشتر صرفه‌جویی در زمان حمل و نقل هوایی را با هزینه بسیار کمتری دریافت می‌کنید. برای شرکت‌های کوچک و متوسطی که کالاها را به صورت آنلاین می‌فروشند، نادیده گرفتن این محاسبات سخت‌تر و سخت‌تر می‌شود.

وقتی صحبت از هزینه می‌شود، قضیه پیچیده‌تر می‌شود. هزینه حمل و نقل ریلی بیشتر از حمل و نقل دریایی است، اما وقتی کل هزینه سرمایه‌ای که به دلیل کندی حمل و نقل و اثرات موجودی انبار ناشی از زمان‌های تحویل طولانی‌تر، معطل می‌ماند را در نظر بگیرید، تفاوت بسیار کمتر می‌شود. برای کسب‌وکاری که باید با موجودی کم یا چرخه‌های تقاضای فصلی سر و کار داشته باشد، دو هفته کمتر در حمل و نقل می‌تواند ارزش بیشتری نسبت به تفاوت در نرخ حمل و نقل داشته باشد.

کریدورهای ریلی کلیدی و زمان‌های ترانزیت در سال ۲۰۲۵

در طول چند سال گذشته، شبکه ریلی چین-اروپا رشد زیادی داشته است. اکنون، چندین کریدور وجود دارد که بین سرعت، هزینه و قرار گرفتن در معرض ژئوپلیتیک، موازنه‌های متمایزی ارائه می‌دهند. برای اینکه شرکت‌های حمل و نقل تصمیم بگیرند که آیا راه آهن برای زنجیره تأمین آنها مناسب است یا خیر، باید مسیرهای اصلی را بشناسند.

مسیر شمالی (کریدور اصلی)

این هنوز مسیر اصلی است که از مراکز داخلی چین به سمت غرب، قزاقستان و روسیه، سپس از طریق بلاروس و لهستان و در نهایت در سراسر اروپا گسترش می‌یابد. چونگ‌کینگ هفته‌ای ۱۰ تا ۱۲ قطار با ظرفیت ۵۰۰ تا ۶۰۰ TEU حرکت می‌کند، در حالی که چنگدو هفته‌ای ۸ تا ۱۰ قطار با ظرفیت ۴۰۰ تا ۵۰۰ TEU حرکت می‌کند. دوره‌های ترانزیت کاملاً شناخته شده هستند: معمولاً ۱۲ تا ۱۴ روز طول می‌کشد تا از شی‌آن به مالاشویچه برسد و ۱۶ تا ۱۸ روز طول می‌کشد تا از چونگ‌کینگ به دویسبورگ برسد، که شامل تأخیر در مرز نیز می‌شود.

سیاست عامل اصلی توقف این رویکرد است. بحران جاری بین روسیه و اوکراین، اوضاع را نامطمین‌تر کرده و تحریم‌های اتحادیه اروپا انواع کالاهایی را که می‌توان منتقل کرد، محدود کرده است. برای بسیاری از مصرف‌کنندگان اروپایی، ارسال کالا از طریق روسیه برای اعتبار و رعایت قوانین آنها خطرناک است، که حتی اگر لجستیک منطقی باشد، بر انتخاب شرکت حمل و نقل آنها تأثیر می‌گذارد.

کریدور میانی (مسیر ترانس خزر)

کریدور میانی از قزاقستان، از طریق دریای خزر با کشتی، از طریق آذربایجان و گرجستان و از طریق ترکیه یا دریای سیاه به اروپا می‌رسد. این کریدور به هیچ وجه از روسیه عبور نمی‌کند. از سال ۲۰۲۲، به عنوان یک گزینه منطبق با تحریم‌ها، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. هزینه این مسیر بیشتر است، بین ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار برای هر کانتینر ۴۰ فوتی، در مقایسه با ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ دلار در مسیر شمالی. همچنین، مشکلات ظرفیت، به ویژه در بندر آکتائو در قزاقستان، می‌تواند زمان ترانزیت را طولانی‌تر از حد انتظار کند. آکتائو در اوایل سال ۲۰۲۵ از انباشت ۶۰۰ تا ۷۰۰ کانتینر خبر داد. دوره‌های انتظار بیش از ۲۰ روز بود زیرا کشتی‌های کافی در دسترس نبود.

با وجود مشکلاتی که وجود دارد، کریدور میانی از نظر استراتژیک حیاتی است و در حال افزایش است. سرمایه‌گذاری‌هایی در زیرساخت‌ها انجام می‌شود و برای شرکت‌های حمل و نقلی که نمی‌توانند از طریق روسیه حمل کنند، این تنها جایگزین قطار است که منطقی به نظر می‌رسد.

اینها تخمین‌های تقریبی بر اساس آمار بازار از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ هستند. نرخ‌های واقعی به شرکت حمل و نقل، فصل و نوع بار بستگی دارند.

چه کالاهایی با قطار به خوبی حمل می‌شوند؟

حمل و نقل ریلی یک راه حل یکسان برای همه نیست. این روش، هم به اندازه کافی باریک است که مهم باشد و هم به اندازه کافی بزرگ که بخش بزرگی از تجارت جهانی را پوشش دهد. بهترین نوع حمل و نقل، محصولاتی هستند که ارزش زیادی دارند، خراب نمی‌شوند، آنقدر فوری نیستند که نیاز به نرخ هوایی داشته باشند و آنقدر بزرگ نیستند که در یک کانتینر پر با کمترین هزینه برای هر واحد جا شوند.

قطعات الکترونیکی و فناوری مصرفی کاملاً در این حوزه جای می‌گیرند. ارزش این کالا به اندازه‌ای بالاست که چند هفته اضافی سرمایه در حال ترانزیت، هزینه قابل توجهی محسوب می‌شود، اما آنقدر به زمان وابسته نیست که به یک بازه زمانی دو روزه برای تحویل هوایی نیاز باشد. همین استدلال در مورد بسته‌های تجارت الکترونیک فرامرزی که با هدف مصرف‌کنندگان اروپایی ارسال می‌شوند و شامل لوازم خانگی، قطعات خودرو، قطعات ماشین‌آلات، مجموعه‌های پوشاک و سایر اقلام هستند، نیز صادق است. شبکه ریلی چین-اروپا اکنون بیش از ۵۳ نوع کالای مختلف را جابجا می‌کند. ارزش اقلام جابجا شده هر ساله از ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به ۵۶.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است.

بعضی چیزها به خوبی از طریق راه آهن منتقل نمی‌شوند. غذاهایی که واقعاً فاسد می‌شوند، حیوانات زنده و داروهایی که باید سریع تحویل داده شوند، معمولاً باید از طریق هوایی با کنترل دما یا توسط کارگران آموزش دیده زنجیره سرد ارسال شوند. محموله‌های پروژه‌ای بسیار بزرگ و سنگین نیز ممکن است برای حمل و نقل ریلی بیش از حد سنگین باشند، بنابراین حمل و نقل دریایی فله‌ای هنوز بهترین گزینه است.

وسایل نقلیه با انرژی نو یکی از انواعی هستند که برجسته هستند. از زمان لغو محدودیت‌ها در سپتامبر ۲۰۲۲، افزایش زیادی در تعداد کالاهای با ارزش بالا، مانند لوازم خانگی و خودرو، که با قطار بین چین و اروپا حمل می‌شوند، مشاهده شده است. با افزایش سرعت رشد تولیدکنندگان خودروهای برقی چینی در اروپا، راه آهن به بهترین راه برای جابجایی بسیاری از خودروهای تکمیل شده بدون تأخیرهای طولانی در دریا تبدیل می‌شود.

عامل قابلیت اطمینان: جدول زمانی ثابت و قابل پیش‌بینی بودن

یکی از مزایای حمل و نقل ریلی که مردم همیشه آن را تشخیص نداده‌اند، سهولت برنامه‌ریزی آن است. حمل و نقل دریایی می‌تواند به دلیل ازدحام بندر، تغییر مسیر کشتی‌ها و سفرهای دریایی بدون توقف، که می‌تواند روزها یا هفته‌ها بدون هشدار قبلی به طول انجامد، به تأخیر بیفتد. حمل و نقل هوایی می‌تواند تحت تأثیر آب و هوای بد، تغییرات هواپیما و کمبود فضا در زمان‌های شلوغ قرار گیرد. راه‌آهن از نظر قابلیت اطمینان در برنامه‌ریزی، برتری دارد زیرا بر روی زیرساخت‌های مسیر ثابت با وابستگی‌های خارجی کم حرکت می‌کند.

این مزیت در حال رسمیت یافتن است. در نوامبر ۲۰۲۵، گروه راه‌آهن دولتی چین، چهارمین گروه از قطارهای باری چین-اروپا را به مدل سرویس کامل جدول زمانی اضافه کرد. اکنون، ۱۷ مسیر دارای زمان‌های حرکت استاندارد هستند و هر روز ۲۲ حرکت، شامل ۸ سفر رفت و برگشت، انجام می‌شود. مدل سرویس کامل جدول زمانی مهم است زیرا قطارهایی که با این مدل حرکت می‌کنند، به طور متوسط ​​زمان سفر را در مقایسه با سرویس‌های عادی در همان مسیرها بیش از ۳۰ درصد کاهش می‌دهند.

برای برنامه‌ریزان لجستیک و کسب‌وکارهای تجارت الکترونیک، اینکه بتوانند روی برنامه‌هایشان حساب کنند به این معنی است که می‌توانند به برنامه‌ریزی موجودی خود نیز اعتماد کنند. شما می‌توانید چرخه‌های انبارداری خود را بر اساس این واقعیت برنامه‌ریزی کنید که یک قطار هر دوشنبه شی‌آن را ترک می‌کند و ظرف ۱۴ روز به دویسبورگ می‌رسد. این اطمینان ارزش زیادی دارد، به‌خصوص برای شرکت‌هایی که به دلیل غیرقابل‌پیش‌بینی بودن جدول زمانی حمل‌ونقل دریایی در چند سال گذشته ضرر کرده‌اند.

«حمل و نقل ریلی به یک شریان حیاتی در زنجیره تأمین جهانی تبدیل شده است - جایگزینی قابل اعتماد، کارآمد و مقاوم برای حمل و نقل دریایی و هوایی سنتی. برنامه‌های منظم، گذرگاه‌های مرزی کارآمد و ردیابی در لحظه به واردکنندگان کمک می‌کند تا با اطمینان برنامه‌ریزی کنند.» - مدیر اجرایی لجستیک صنعت، ۲۰۲۵

پایداری: مزیت رقابتی خاموش

جنبه زیست‌محیطی انتخاب روش حمل‌ونقل از یک امر خوشایند به یک عامل واقعی در فرآیند تدارکات تبدیل شده است. رویه‌های تنظیم مرز کربن در اتحادیه اروپا، تعهدات گزارش ESG شرکت‌ها و آگاهی بیشتر مردم از انتشار گازهای گلخانه‌ای در زنجیره تأمین، همگی ردپای کربن را به عاملی در تصمیمات لجستیکی تبدیل کرده‌اند که تیم‌های تدارکات دیگر نمی‌توانند آن را کاملاً نادیده بگیرند.

شکی در مورد دیدگاه حمل و نقل ریلی در این مورد وجود ندارد. گزارش توسعه قطارهای باری چین و اروپا می‌گوید که حمل و نقل ریلی یک پانزدهم حمل و نقل هوایی و یک هفتم حمل و نقل جاده‌ای کربن منتشر می‌کند. وقتی صحبت از حجم بسیار بالا می‌شود، حمل و نقل دریایی بهتر از راه آهن است، اما وقتی صحبت از اقلام با ارزش متوسط ​​می‌شود، حمل و نقل هوایی برنده قطعی است. تغییر یک بسته از هوایی به ریلی می‌تواند تأثیر کربن آن را تا ۹۰ درصد یا بیشتر کاهش دهد.

این موضوع برای شرکت‌هایی که می‌خواهند تا یک تاریخ مشخص به کربن خنثی برسند یا به مشتریان خود وعده‌های زیست‌محیطی داده‌اند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. راه‌آهن ممکن است هزینه بیشتری نسبت به دریا داشته باشد، اما برای خطوط تجاری اوراسیا، به سختی می‌توان ارزش کل آن را که شامل هزینه معقول، زمان حمل و نقل قابل قبول و ردپای کربن بسیار کمتر است، شکست داد.

چالش‌ها و محدودیت‌هایی که ارزش دانستن دارند

دلایل واقعی برای دوست داشتن حمل و نقل ریلی وجود دارد، اما یک ارزیابی منصفانه باید محدودیت‌های آن را نیز در نظر بگیرد. مهمترین چیز جغرافیا است: شبکه قطار چین-اروپا به طور خاص یک پاسخ اوراسیایی است. این به آمریکای شمالی، آسیای جنوب شرقی یا کشورهای جنوب صحرای آفریقا کمکی نمی‌کند. حمل و نقل ریلی برای شرکت‌های حمل و نقلی که بازارهای هدف اصلی آنها ایالات متحده یا کشورهای آسه آن است، حداقل با زیرساخت‌هایی که اکنون داریم، خیلی مفید نیست.

عبور از مرز هم زمان و هم دشواری را افزایش می‌دهد. در مرز چین و قزاقستان، جایی که ریل استاندارد چینی با عرض ۱۵۲۰ میلی‌متر مورد استفاده در آسیای مرکزی و روسیه تلاقی می‌کند، تغییر عرض ریل نیاز به تعویض بوژی یا بارگیری کانتینر دارد. این فرآیند از ژانویه ۲۰۲۵، بسته به میزان بار و مدت زمان پردازش آن توسط گمرک، ۲۴ تا ۳۶ ساعت طول می‌کشد. یک قطار کامل شامل ۴۱ کانتینر معمولاً ۱ تا ۱.۵ روز در مرز طول می‌کشد. این کار قابل انجام است، اما پیش‌بینی مدت زمان رسیدن به آنجا را دشوار می‌کند.

اوضاع سیاسی در سراسر جهان جنبه دیگری را نیز به این موضوع اضافه می‌کند. ممنوعیت چندین نوع محصول توسط روسیه در اکتبر ۲۰۲۴، مسیر حمل و نقل شمالی را تغییر داده است. شرکت‌های غربی که باید از قوانین تحریم پیروی کنند، ممکن است مجبور به انجام کارهای اداری بیشتری شوند یا مسیرهایشان تغییر کند. همانطور که در بالا گفته شد، کریدور میانی از روسیه عبور نمی‌کند، اما ظرفیت و مشکلات زیرساختی خاص خود را دارد.

در نهایت، راهکارهای ریلی LCL (بار کمتر از کانتینر) در حال رایج‌تر شدن هستند، اما هنوز به اندازه حمل و نقل دریایی LCL پیشرفته نیستند. شرکت‌های حمل و نقل کوچک که نمی‌توانند کل کانتینر را پر کنند، ممکن است سازماندهی لجستیک ریلی را دشوارتر از رزروهای معادل LCL در اقیانوس بیابند. با این حال، این حوزه‌ای است که شرکت‌های حمل و نقل باتجربه با مشارکت‌های ریلی مستقر می‌توانند واقعاً کمک کنند.

حمل و نقل ریلی و فرصت تجارت الکترونیک

یکی از مهم‌ترین مواردی که در آینده نزدیک بر رشد حمل و نقل ریلی تأثیر خواهد گذاشت، اتصال آن به لجستیک تجارت الکترونیک فرامرزی است. تجارت الکترونیک به نوع خاصی از زنجیره تأمین نیاز دارد: زنجیره‌ای که به اندازه کافی سریع باشد تا نیازهای مشتری را برآورده کند، به اندازه کافی ارزان باشد تا حاشیه سود را برای اقلام گران‌قیمت حفظ کند و به اندازه کافی قابل اعتماد باشد تا امکان برنامه‌ریزی موجودی در مقیاس بزرگ را فراهم کند.

برای بسیاری از انواع محصولات، حمل و نقل دریایی الزام سرعت را با موفقیت پشت سر نمی‌گذارد. حمل و نقل هوایی جز برای محصولات لوکس با حاشیه سود بالا، آزمون هزینه را با موفقیت پشت سر نمی‌گذارد. حمل و نقل ریلی که ۱۲ تا ۱۸ روز طول می‌کشد و حدود یک پنجم حمل و نقل هوایی هزینه دارد، به طور فزاینده‌ای هر دو استاندارد را همزمان با موفقیت پشت سر می‌گذارد، حداقل برای حمل و نقل از تولیدکنندگان چینی به اروپا.

این تقاضا در زیرساخت‌ها شروع به خودنمایی کرده است. افزایش زیادی در ترافیک ریلی بین چین و بلژیک به لیژ، جایی که پایگاه اروپایی علی‌بابا در آن واقع شده است، رخ داده است. این به دلیل گسترش تجارت الکترونیک فرامرزی است. پلتفرم‌های چینی که به مشتریان اروپایی کالا می‌فروشند، دلیل ساختاری برای ارسال موجودی اضافی از طریق قطار به جای دریا دارند. این امر باعث کاهش هفته‌ها زمان تحویل می‌شود که در غیر این صورت به تعهدات بزرگ موجودی احتیاطی نیاز داشت.

فروشندگان مستقل در سایت‌هایی مانند آمازون اروپا یا بازارهای منطقه‌ای می‌توانند با استفاده از شرکت‌های حمل و نقل باتجربه برای دستیابی به معاملات خوب در زمینه لجستیک ریلی، از مزیت رقابتی واقعی برخوردار شوند. این امر به آنها اجازه می‌دهد تا سریع‌تر به کمبود موجودی پاسخ دهند و موجودی فصلی را با مسئولیت‌پذیری بیشتری مدیریت کنند، بدون اینکه مجبور باشند هزینه بالای حمل و نقل هوایی را در مقیاس بزرگ بپردازند.

ایجاد یک استراتژی چندوجهی در حوزه حمل و نقل ریلی

بهترین شرکت‌های لجستیک، راه‌آهن را به عنوان جایگزینی برای دریا یا هوا نمی‌بینند؛ در عوض، آن را به عنوان گزینه سوم در یک جعبه ابزار چندوجهی می‌بینند. هدف، یافتن وسیله حمل و نقل بهینه برای هر نوع محموله بر اساس میزان حساسیت به زمان، ارزش، بزرگی و مسافت آن است.

چارچوبی برای مثال‌ها. روش واقعی انتخاب شده به مسیر، در دسترس بودن شرکت‌های حمل و نقل و نوع بار بستگی دارد.

یک رویکرد چندوجهی خوب، نحوه‌ی عملکرد روش‌های مختلف حمل‌ونقل و انبارداری را نیز در نظر می‌گیرد. حمل‌ونقل ریلی سریع‌تر از حمل‌ونقل دریایی است، به این معنی که یک شرکت نیازی به نگهداری موجودی احتیاطی زیادی در انبار خارج از کشور خود ندارد. این امر مستقیماً هزینه‌های ذخیره‌سازی و تقاضای سرمایه در گردش را کاهش می‌دهد. کسب‌وکاری که هر ۱۴ روز یکبار از طریق راه‌آهن محموله دریافت می‌کند، ممکن است به اندازه‌ی کسب‌وکاری که هر ۳۵ روز یکبار یا بیشتر از طریق دریا محموله دریافت می‌کند، به موجودی بافر نیاز نداشته باشد. این تفاوت در موجودی انبار می‌تواند به راحتی بیش از هزینه‌ی اضافی حمل‌ونقل ریلی نسبت به حمل‌ونقل دریایی در طول یک سال باشد.